لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هر پزشک با تجربه و کاردان برای توفیق در طبابت خود همواره به خاطر دارد که در میان سامانه ای پیچیده و متعامل از عوامل هماره متغیری از جمله خرده فرهنگ های بیماران، نگرشها و ارزشهای اخلاقی و اجتماعی آنان و نیز شرایط ویژه بیماری و حتی در مواردی الزام به تداخلات پزشکی به ظاهر متناقض قرار دارد و درک صحیح روابط متقابل این عوامل از جمله پیش شرط های ظهور هنجارهای رفتاری مناسب و به مطلوبت رسیدن رابطه میان پزشک و بیمار است.از این رو ترسیم چارچوبی ظریف و کاملا متناسب با دغدغه های اخلاقی هر گروه از خرده فرهنگ ها و کشف بهترین الگوی تعامل و تعریف هنجارهای رفتاری با تک تک بیماران عنصر اصلی و محوری فرایندهای مرتبط با رفتارهای پزشکی است که به برقراری تعادل مناسب در وزن دهی و جایگذاری دقیق عوامل فوق می انجامد. بدین ترتیب نقاط بحرانی در تحلیل مفاهیم محوری چنین تعاملی به یک تعبیر، محدوده معیار بخشی به رفتارهای پزشکی در هر مورد را معلوم می سازد و تفسیر مبانی ارزشی عمیق و علل دست یازیدن به عنصر رفتاری در این میان امکان تشخیص کامل عوامل موثر و سپس تناسب بخشی آنها با شرایط بیمار و متعاقبا اقدام بایسته و مطلوب پزشکی را فراهم می سازد.بدیهی است همه این عناصر را می توان همانند تصویر متشکل از خرده تصویرها پنداشت که به گونه ای پویا با یکدیگر در کنش اند. در این میان سه عنصر اصلی دیدگاه های طبیب، دغدغه های بیمار و نظارت نظام بهداشت و درمان اجتماعی، تعیین کننده میزان درک متقابل و همکاری و همیاری پزشک و بیمارند و گزینه های پیش رو به تناسب آموزه های بیمار، ارزش های فرهنگی و اخلاقی وی و نیز توانایی های ذهنی اوست. مجموعه همه اینها در عمل، هنجارشناسی رفتاری در اخلاق پزشکی را شکل می دهند.

اعتماد مهم ترین عنصر در رابطه پزشک و بیمار است و تاثیر بسزایی در اثربخشی درمان و همچنین، رضایت پزشک و بیمار دارد. چنانچه اعتماد را به درستی بشناسیم و معنی و مفهوم آن را بدانیم و تصور درستی از آن پیدا کنیم، می توانیم به تحقق خارجی آن امیدوار باشیم و آن را ارتقا بخشیم. لذا در این مقاله بر آن هستیم که مولفه های تحقق خارجی اعتماد را بشناسیم و در رابطه پزشک و بیمار به عنوان یکی از مهمترین مصادیق به بحث گذاشته و الگویی در این خصوص ارائه دهیم. به این منظور ابتدا به بررسی دیدگاه دانشمندان اعم از علوم اجتماعی و اخلاق پزشکی، غربی و ایرانی پرداخته و سپس با روش بحث متمرکز گروهی به اخذ دیدگاه های افراد متخصص و غیرمتخصص در زمینه اخلاق پزشکی پرداخته و در نهایت با تحلیل محتوایی آن ها به مدل و الگوی پیشنهادی و جدیدی می رسیم که هر چند ادعای کامل بودن و استقصای همه مولفه ها را ندارد اما در نوع خود و با در نظر گرفتن محدودیت های مطالعات کیفی، تلاش کرده است که عمده مولفه های تحقق خارجی اعتماد را در خود بگنجاند. برای رسیدن به این الگو بر این باوریم که طرفین اعتماد یعنی اعتمادکننده (بیمار) و اعتمادشونده (پزشک)، هر دو در شکل گیری اعتماد نقش دارند و مولفه های تحقق خارجی اعتماد به هر دو طرف مربوط است و در این میان برخی مربوط است به شخص بیمار و به شکل یک سویه درون او شکل می گیرد، نظیر نیاز و تمایل بیمار به اعتماد کردن. برخی مربوط است به بیمار و با توجه به آگاهی بیمار از ویژگی های پزشک شکل می گیرند نظیر آگاهی بیمار از دانش و تجربیات پزشک. دو دسته دیگر از مولفه ها مربوط است به پزشک که یک دسته از آن ها با توجه به ویژگی های خود پزشک شکل می گیرد، نظیر وظیفه شناسی پزشک و ظاهر او. دسته آخر مولفه هایی هستند که مربوط است به پزشک ولی در ارتباط پزشک با بیمار شکل می گیرند نظیر رفتار ارتباطی پزشک با بیمار.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

اعتماد مهم ترین عنصر در رابطه پزشک و بیمار است و در توصیف اهمیت آن همین بس که در فرمایش حضرت امام جعفر صادق علیه السلام، پزشک حاذق و مورد اعتماد هم پایه فقیه عادل شمرده شده و هم در پندنامه اهوازی و هم مناجاتنامه ابن میمون بر آن تاکید فراوان شده است. امروزه، اعتماد را از مولفه های سلامت اجتماعی می دانیم و معتقدیم که در رابطه پزشک و بیمار تاثیرات زیادی بر طبابت دارد، ازجمله آن که اثربخشی درمان بیش تر می شود، رضایت بیمار و هم چنین رضایت پزشک بالاتر می رود، اتونومی بیمار حفظ می شود، تلقین سلامتی صورت می گیرد و بیماران در پیگیری درمان خود و پرداخت هزینه ها جدیت بیش تر و مماشات کم تری به خرج می دهند. هدف از تدوین این مقاله که به شیوه مروری- تحلیلی تدوین شده است، دسته بندی اعتماد و بیان نقش آن در ارتباط پزشک و بیمار است. اعتماد در رابطه پزشک و بیمار را چنان چه فقط در موضوع طبابت محدود کنیم، به دو دسته تقسیم می شود که عبارتند از: 1- اعتماد نامشروط، یعنی اعتماد کامل و فارغ از خودآیینی (autonomy) 2- اعتماد مشروط و همراه با حفظ خودآیینی. در نوع اول و در خصوص فراموش شدن خودآیینی بیمار، هم می توان بیمار را مقصر دانست هم پزشک را. تقصیر بیمار از لحاظ ضعف در خودباوری و عدم مشارکت در تصمیم سازی و فرایند درمان است و تقصیر پزشک از لحاظ تمایل به پدرسالاری (paternalism) و نگاه پدرسالارانه به بیمار و درمان او می باشد. لکن در این مقاله با تاکید بر اهمیت اعتماد متذکر می شویم که مبادا شدت اعتماد در رابطه پزشک و بیمار موجب نامشروط شدن آن و جاری شدن پدرسالاری شود و چنین نتیجه می گیریم که اگر پزشکان مفهوم اعتماد و دسته بندی آن را بشناسند در ارتباط با بیمار کم تر به پدرسالاری رو می آورند.

مقدمه و هدف: در سر تا سر آثار تخصصی حکمای طب سنتی ایران و در سیره آنان اخلاقیات منعکس شده است و برای یک طبیب آشنایی با آن را ضروری می دانستند. آنها توصیه های زیادی در باب عدم توجه به مادیات داشتند. هدف این مطالعه آشنایی با دیدگاه حکمای طب سنتی نسبت به مادیات و چگونگی رابطه مالی آنها با بیماران است.مواد و روش ها: مطالعه حاضر یک پژوهش مروری بوده که با بررسی متون و مقالات طب سنتی ایران، چگونگی رابطه مالی یک پزشک واقعی با بیمار که حکمای طب سنتی ایران ترسیم کرده اند، مورد مطالعه قرار داده است.یافته ها: از زمان های بسیار قدیم این اعتقاد وجود داشت که پزشک نباید برای پول و منافع مادی کار کند و باید از خدا ترسان باشد. پزشک واقعی باید فقر با حلال را بر ثروت با حرام ترجیح دهد. حکیم زکریای رازی همواره بر ارزش های اخلاقی تاکید کرده، افراد مستمند و بی بضاعت را معالجه و به آنان از بعد مالی کمک می کرد، در حالی که خود، زندگی ساده و فقیرانه ای داشت.نتیجه گیری: طب سنتی ایرانی و اسلامی طبابت را نوعی بندگی و عبادت می داند و جایگاهی ویژه برای اخلاق پزشکی قائل است. توصیه می کند که یک طبیب با ثروتمندان و بینوایان رفتاری مساوی و یکسان داشته باشد و خدمت پزشکی را هیچ گاه وسیله درآمد و رقابت مادی قرار ندهد.

رابطه پزشک و بیمار از دیرباز یکی از موضوعات چالش انگیز و پرمباحثه بوده است و امروزه نیز یکی از عناصر مهم هر فرایند درمانی می باشد...

مقدمه: تعامل پزشک- بیمار نقش مهمی در تشخیص و درمان دارد. هدف مقاله حاضر، ارزیابی مفهومی این موضوع، بر اساس نگرش اسلامی است. مطالعه حاضر اسنادی است که با رویکرد توصیفی- تحلیلی به موضوع تعامل پزشک-بیمار از چشم انداز مفاهیم اسلامی پرداخته است. در این زمینه به سه پایگاه داده های علمی فارسی یعنی پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، نورمگز و مگیران و در پایگاههای خارجی به پایگاه گوگل مراجعه شد و با پنج کلید واژه پزشک، بیمار، رابطه، اسلام، و مدل جستجو انجام شد. همچنین در منابع کتابخانه ای از کتبی با سرشناسه اخلاق اسلامی و اخلاق پزشکی استفاده شد. یافته ها نشان داد در تعامل پزشک- بیمار، پزشک چه به عنوان عاملیت (فرد پزشک) و چه به عنوان ساختار (نهادهای پزشکی) ناگزیر از شناسایی جایگاه خود می باشند که به عنوان «واسطه» بین بیمار و خداوند عمل می کنند. چارچوب تعاملی این نقش واسطه ای، معیارهای اخلاقی اسلام و شریعت اسلامی است. لذا، مدل «بازاندیشانه استعلایی» پیشنهاد می گردد که بازاندیشی ارجاع به حضور دائمی پزشک در نظم خداوندگاری در کائنات دارد که تکالیفی بر وی مترتب است. استعلاء هم ارجاع به اصلاح نگرش و رفتار طبق مفاهیم شریعت دارد که پیامد بازاندیشی است. طبق این چارچوب، احتمال تحمیل هزینه های جسمی، مادی و معنوی بر بیمار به حداقل می رسد. پس می توان نتیجه گیری گرفت که در مدل رابطه بازاندیشانه استعلایی، پزشک در عین حال که خود را طبیب فرض می کند، حاضر در محضر خداوند می بیند که تکلیف و مسوولیت هایی هم بر نگرش و رفتارش مترتب است و نتایج مهم آن عبارتند از: پذیرش محدودیت دانش از سوی پزشک؛ مقدس دانستن حیات و صیانت از آن؛ قرار گرفتن اخلاق تعامل در چارچوب شریعت؛ و در نهایت نیل به اتخاذ تشخیص و درمان متناسب برای بیمار.